DE MIDDELEEUWEN OLDAMBT

Liederen, gedichten en verhalen

de walvis en de schipper

Fabels vormen een geheel eigen wereld, vooral een middeleeuwse wereld. Althans, dat wordt veel gezegd. Dat is ook wel zo, want deze verhalen waren sterk verbonden met de middeleeuwse tijdgeest. Voor de middeleeuwse mens waren fabels zeer toegankelijk en geliefd, maar dat geldt denken wij voor alle tijden. Ook in bijvoorbeeld de Klassieke Oudheid waren fabels zeer populair. De verhalen zijn over het algemeen zeer kleurrijk en spreken tot de verbeelding. Jammer dat in onze Moderne Tijd dit soort verhalen naar de achtergrond lijken te verdwijnen, ja zelfs langzaam achter onze horizon van de verbeeldingskracht verdwijnen om nooit meer een onderdeel te zullen zijn van ons collectief geheugen. Misschien kan het tij nog worden gekeerd. Daarom nemen wij u graag even mee naar de fabel van De Walvis en de Schipper. Een bemoedigend betoog van een walvis, maar ook een waarschuwing.

De Walvis en de Schipper

Een grote Walvis dreef op een dag in zee alsof het een eiland was. Er kwam toevallig een schipper langs en die dacht dat het een veilige haven was. Hij klom van boord op het eiland, maakte een vuur en warmde zich. De Walvis begon te bewegen door de hitte van het vuur. De Schipper dacht dat het een aardbeving was en haastte zich van het eiland naar zijn houten schip. Nadat de Schipper begreep wat er aan de hand was vroeg hij aan de Walvis: waarom doe je alsof je een eiland bent en een veilige haven? Hierop stelde de Walvis zelf ook een vraag: waarom ben je van je schip geklommen om op een wankel ding uit te kunnen rusten?
De Schipper zei hierop: omdat je een eiland leek en geen walvis. De Walvis zei: niet alles wat er lijkt te zijn is er ook echt. Velen baseren zich op de schijn en niet op de waarheid. Een sofist die iets lijkt te weten, maar eigenlijk niets weet, lijkt een filosoof. En een hypocriet lijkt een heilige. Ik zeg je daarom, let heel goed op wie je vertrouwd al varende op de gevaarlijke stromen van de zee, slechts door broos hout omvat, waar je in nood jezelf aan toevertrouwd. Stel dat de dood je inhaalt, precies op een moment van volledige onachtzaamheid. Dan kun je de gemaakte fouten niet meer herstellen. Zoek daarom altijd een grote en blijvende veilige haven. Kies altijd in plaats van het goede het betere en in plaats van het betere het beste. Alleen dan kun je zorgeloos en vrij uitrusten. Een wijze timmerman of huizenbouwer zoekt ook een stevig stuk grond en een sterk fundament. En een verstandige stuurman zoekt een vaste bodem, alvorens hij het anker uitgooit. Wie op onbestendige zaken bouwt of wie denkt via veranderlijke dingen standvastigheid en stevigheid te kunnen vinden is dom. Ga en leer hiervan niet op vergankelijke dingen te vertrouwen, maar het anker van je hoop alleen aan eeuwige zaken vast te maken. De wijs geworden zeeman voer bemoedigd verder met zijn schip.